datagott > hobby.* > hobby.elektronica

Rob (07.03.2020, 12:01)
Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:
> Volgens mij deden zendamateurs het op de korte golf en dat was de basis
> voor de (telefonie) zender in Kootwijk waarmee Oost Indië werd bereikt.
> De lange golf in Kootwijk was meer voor de scheepvaart in onze omgeving
> en voor de omroepzender die daar ook heeft gedraaid voor Nederland zelf.


Nee die (super)lange golf zender in Kootwijk was gebouwd voor 1 specifieke
verbinding, met Nederlands Indie (Indonesie) waar ook een zender gebouwd
was. Dit was geen telefonie maar alleen telegrafie (morse).

De latere kortegolfzenders waren eerst ook telegrafie maar werden daarna
SSB telefonie. Dit was om te kunnen bellen met Nederlands Indie en later
ook andere landen. Je moest dan een gesprek aanvragen bij de telefoniste
en dit werd op de zender gezet (gewoon mee te luisteren voor iedereen,
maar toen hadden nog niet veel mensen een geschikte ontvanger daarvoor).

Inderdaad is daar later ook het verkeer voor de scheepvaart bij gekomen,
en werd er naast telefonie ook telex-over-radio gedaan (TOR).

Het scheepvaart verkeer zat aan de lage kant van de kortegolf, net
boven de middengolf. (er was ook nog wel een bandje net onder de middengolf)

> Hoe hoger de frequentie hoe makkelijker je een hoge antennewinst kunt halen.
> De antennes zijn immers kleiner en er kunnen er dus meer op dezelfde
> oppervlakte.


Dat klopt maar het is wel zo dat het effectief rendement van een dergelijke
antenne ongeveer gelijk blijft en alleen afhangt van het oppervlak.
De "paddemping" neemt namelijk ook toe met de frekwentie.

> De grote VHF TV-zenders (Lopik ca 64 MHz, Smilde, Markelo, Roermond en
> Goes tussen 174 en 230 MHz) draaiden met 50 tot 100 kW ERP, de grote UHF
> TV-zenders (470-862) draaiden tot 1000 kW. Hiervoor bestonden enorme
> antennevelden op de hoge masten.
> Voor FM-radio (87-108 MHz) zijn deze antennevelden er nog steeds.


Inderdaad. En voor DVB-T2 TV ook. Die stapels witte dozen die in
4 richtingen staan bovenop dergelijke masten die bevatten ieder 2
dipolen naast elkaar. De hele stapel is 6-8 hoog en heeft een versterking
van rond de 12dB. Daar gaat dan ongeveer 1500 watt zendvermogen in
(per kanaal) voor zo'n 20kW ERP (varieert per locatie).
In de oude tijd maakte men inderdaad wel 1MW ERP en dan moest je dus
een zender hebben van 50-80kW ofzo met een dergelijke antenne.
DVB is echter veel efficienter (ik weet dat de oude rotten dit niet
willen horen maar het is toch echt zo) dus kon het vermogen flink naar
beneden terwijl het gemak van ontvangst juist beter geworden is.
Met analoge TV had je een dakantenne nodig en nu werkt het vaak al
met een stickie in de vensterbank.
Rob (07.03.2020, 12:07)
Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:
> Bij DAB+ waar nu op wordt ingezet, valt het signaal uit als de
> veldsterkte iets te laag is, of er een storend signaal doorheen gaat.
> Dat kan al als je de hoek omgaat. Het is digitaal he? Het is er wel, of
> het is er niet.


Maar daarentegen kun je met DAB+ meerdere zenders hebben op dezelfde
frekwentie dus als je een hoek omgaat kan het zijn dat je bijv achter
een flat verdwijnt voor de ene zender, maar nu ontvang je een andere
zender uit een andere richting en daar schakel je naadloos op over!
Dat is met AM en FM eigenlijk niet te doen.

> Men zegt: storingsvrij, kraakhelder, hogere kwaliteit, geen ruis, enz.
> Maar ik heb er een vreselijke hekel aan als mijn dab-radio hakkelt,
> zodat je het ene woord wel hoort en het andere woord niet. Ik kan
> discussies of praatprogramma's dan niet meer volgen.
> Lijkt me niet een goed uitgangspunt voor een rampenzender....


Je zou met een vergelijkbare setup met AM en FM helemaal NIKS horen!
Maar je vergelijkt dan een AM of FM zender met veel meer vermogen en
een veel hogere antenne met een laagvermogen DAB+ zender.

> Bovendien draaien portable AM-radio's langer op dezelfde batterijen, dan
> een DAB-radio, die trekt ze namelijk zo leeg. Of zoals één van mijn
> DAB-radio weergaf: "battery low", en het gewoon niet meer deed, alleen
> die mededeling. Frustrerend, heeft nog geen dag gespeeld. Als de oorlog
> langer dan 1 dag duurt, hoe ga ik dan radio luisteren?
> Elke dag nieuwe batterijen?


Met een buizenradio uit de jaren 30 deden de batterijen het ook niet
zo lang hoor. Die moest je dan iedere keer omruilen bij de lokale
batterijenwinkel (de fietsenmaker ofzo).
Maar later kwamen er radio's die minder stroom verbruikten. Dat zal
met DAB+ ook nog wel gebeuren, als er belangstelling voor is.
(wat waarschijnlijk niet het geval is, maar dat is een ander onderwerp)
J. J. Lodder (07.03.2020, 13:26)
Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:

> Op 2-3-2020 om 16:48 schreef Rob:
>> Ja, dat klopt. Het DECT toestel heeft nog wel opgeladen accu-tjes, maar

> het basisstation... helaas.


Heeft je modem geen DECT ingebouwd?

> Ik zou nog zo'n ouderwetse analoge telefoon kunnen aansluiten, maar ik
> heb geen ouderwetse aansluiting meer.


Je kan het ding nog wel voor je modem aansluiten,
eventueel met een splitter.
Maar op veel plaatsen kan je er niet meer mee bellen
omdat de centrale geen pulsen meer accepteerd.
Gebeld worden kan nog wel altijd,

Jan
J. J. Lodder (07.03.2020, 13:26)
Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:

> Op 3-3-2020 om 9:55 schreef J. J. Lodder:
> Volgens mij deden zendamateurs het op de korte golf en dat was de basis
> voor de (telefonie) zender in Kootwijk waarmee Oost Indië werd bereikt.
> De lange golf in Kootwijk was meer voor de scheepvaart in onze omgeving
> en voor de omroepzender die daar ook heeft gedraaid voor Nederland zelf.
> Overigens gaat het verhaal dat Idzerda's zender, die in 1919 uitzond op
> wat we nu de lange golf noemen, een FM-zender was.


WZIW zijn daar geen meningsverschillen over,

Jan
J. J. Lodder (07.03.2020, 16:51)
Rob <nomail> wrote:

[..]
> en werd er naast telefonie ook telex-over-radio gedaan (TOR).
> Het scheepvaart verkeer zat aan de lage kant van de kortegolf, net
> boven de middengolf. (er was ook nog wel een bandje net onder de middengolf)


De lange golf zender is in WO II nog door de Duitsers gebruikt
voor het verzenden van orders naar hun U-boten op de Atlantische Oceaan.
Uiteraard was dat een-richting verkeer,
maar dat gaf niet, want ze mochten toch niet antwoorden,

Jan
J. J. Lodder (07.03.2020, 16:51)
Rob <nomail> wrote:

> Met een buizenradio uit de jaren 30 deden de batterijen het ook niet
> zo lang hoor. Die moest je dan iedere keer omruilen bij de lokale
> batterijenwinkel (de fietsenmaker ofzo).


Voor de gloeidraad voedeing werden loodaccus gebruikt.
Vandaar de gangbare 6,3 volt gloeispanning.
Voor de hoogspanning waren er zgn anodeblokken.
Groot en zwaar, met heel veel cellen.

> Maar later kwamen er radio's die minder stroom verbruikten.


Nou nee. De winst kwam van de gelijkricht dioden.
(nagezocht)
De AZ1 dubbele diode is van 1935.
Daarna liep alles op het lichtnet,

Jan
Piet (07.03.2020, 20:50)
Rob wrote:
> Rink wrote:
> Nee die (super)lange golf zender in Kootwijk was gebouwd voor 1 specifieke
> verbinding, met Nederlands Indie (Indonesie) waar ook een zender gebouwd
> was. Dit was geen telefonie maar alleen telegrafie (morse).


Yep. 400 kW vermogen sleutelen via "een sein-smoorspoel met 10 kilo ijzer".
Mooi werk.

-p
J. J. Lodder (07.03.2020, 23:49)
Piet <www.godfatherof.nl/> wrote:

> Rob wrote:
> Yep. 400 kW vermogen sleutelen via "een sein-smoorspoel met 10 kilo ijzer".
> Mooi werk.


Mooi dat ze het ueberhaupt geschakeld kregen,
maar volgens de overgeleverde verhalen
was de seinsnelheid die ze konden halen veel lager
dan die van een kortegolf zender,

Jan
Rob (08.03.2020, 13:53)
J. J. Lodder <nospam> wrote:
> Piet <www.godfatherof.nl/> wrote:
>> Mooi dat ze het ueberhaupt geschakeld kregen,

> maar volgens de overgeleverde verhalen
> was de seinsnelheid die ze konden halen veel lager
> dan die van een kortegolf zender,


De seinsnelheid die je kunt halen wordt niet bepaald door deze
schakelmethode maar door de bandbreedte van de zender, en die wordt
op deze frekwentie bepaald door de bandbreedte van de antenne.
Die bandbreedte is voor gelijke constructieprincipes een percentage
van de frekwentie waarop je werkt, dus hoe hogere de frekwentie hoe
minder last je hier van hebt.

Op de lange- en lage middengolf is de bandbreedte van de antenne vaak
zelfs nog een beperking voor de geluidskwaliteit bij AM, zeker als de
antenne "verkort" is (dus niet een halve golflengte in fysieke afmeting).
J. J. Lodder (08.03.2020, 14:58)
Rob <nomail> wrote:

> J. J. Lodder <nospam> wrote:
> De seinsnelheid die je kunt halen wordt niet bepaald door deze
> schakelmethode maar door de bandbreedte van de zender, en die wordt
> op deze frekwentie bepaald door de bandbreedte van de antenne.
> Die bandbreedte is voor gelijke constructieprincipes een percentage
> van de frekwentie waarop je werkt, dus hoe hogere de frekwentie hoe
> minder last je hier van hebt.
> Op de lange- en lage middengolf is de bandbreedte van de antenne vaak
> zelfs nog een beperking voor de geluidskwaliteit bij AM, zeker als de
> antenne "verkort" is (dus niet een halve golflengte in fysieke afmeting).


Dat kan je wel verzinnen, maar het is onjuist.
Het al eerder aangehaalde artikel geeft voor de antenne
een bandbreedte van een 1/4 % voor de antenne.
Je hebt bij de zendfrequentie van 48 kHz dus een paar honderd Hz
bandbreedte voor signaal.
Dat is veel meer dan wat de snelste telegrafist kan vullen.

De beperking van de seinsnelheid kwam dus niet van de antenne,
maar wel degelijk van de technische problemen
met het schakelen van het zendvermogen, [1]

Jan

[1] Alweer hetzelfde verhaal meldt dat ze op zijn allerbest
iets van 500-1000 woorden in 6 uur haalden,
zeg optimistisch 150 woorden per uur,
dus iets van 4 seconden voor een morse letter,
dus van orde eenmaal schakelen per seconde.
BugHunter (10.03.2020, 13:43)
J. J. Lodder <nospam> schreef op Za 7 Mrt 2020 om 12:26:
> Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:
>> Heeft je modem geen DECT ingebouwd?
>> Je kan het ding nog wel voor je modem aansluiten,

> eventueel met een splitter.
> Maar op veel plaatsen kan je er niet meer mee bellen
> omdat de centrale geen pulsen meer accepteerd.
> Gebeld worden kan nog wel altijd,


Er zijn ook ouderwetse telefoons die tone hebben
of zelfs de keuze tussen tone en pulse.
J. J. Lodder (10.03.2020, 14:32)
BugHunter <bughunter> wrote:

> J. J. Lodder <nospam> schreef op Za 7 Mrt 2020 om 12:26:
> > Rink <rink.hof.haalditmaarweg> wrote:
> >> Op 2-3-2020 om 16:48 schreef Rob: [-]

> Er zijn ook ouderwetse telefoons die tone hebben
> of zelfs de keuze tussen tone en pulse.


Zeker, maar de T65 en alles wat ouder is horen daar niet bij.
En nieuwer dan de T65 is niet echt ouderwets,

Jan
Martijn van Buul (26.03.2020, 11:27)
* Rink:

> Bovendien draaien portable AM-radio's langer op dezelfde batterijen, dan
> een DAB-radio, die trekt ze namelijk zo leeg. Of zoals één van mijn
> DAB-radio weergaf: "battery low", en het gewoon niet meer deed, alleen
> die mededeling.


Ik heb sinds januari een DAB+ radiootje in mijn jaszak, waar ik 's morgens
en 's avonds op de fiets naar luister. Iets minder dan een uur per dag.
Volgens mij heb ik hem nu 2x moeten opladen.
Piet (26.03.2020, 12:59)
Martijn van Buul wrote:
> Rink wrote:
> Ik heb sinds januari een DAB+ radiootje in mijn jaszak, waar ik 's morgens
> en 's avonds op de fiets naar luister. Iets minder dan een uur per dag.
> Volgens mij heb ik hem nu 2x moeten opladen.


Bij portable "radio" denk ik aan een ding met speaker, bij "radiootje"
aan een ding met alleen oortjes. Wereldje van verschil in stroomgebruik.

-p
Rob (26.03.2020, 13:23)
Piet <www.godfatherof.nl/> wrote:
> Martijn van Buul wrote:
> Bij portable "radio" denk ik aan een ding met speaker, bij "radiootje"
> aan een ding met alleen oortjes. Wereldje van verschil in stroomgebruik.


Dat wel, maar dit verschil is irrelevant als het gaat om "AM radio's
draaien langer op dezelfde batterijen dan DAB radio's". Het deel wat
bij DAB meer stroom verbruikt dan bij AM is niet afhankelijk van het
gebruik van een speaker of oortjes.

Soortgelijke onderwerpen